Kara Taşıtlarında Yangınlar ve Alınması Gereken Önlemler
Son yıllarda kara taşıtlarında meydana gelen yangınların sayısı her geçen gün artmaktadır. Bunun başlıca nedeni, araç sayısındaki hızlı artıştır. Günümüzün vazgeçilmez ulaşım araçlarından olan kara taşıtlarında çıkan yangınlar hem can hem de mal güvenliği açısından büyük tehlike oluşturmaktadır.
Araç yangınları, toplam yangınların yaklaşık %5–15’ini oluşturmaktadır. Örneğin, yalnızca son bir yıl içinde İstanbul’da 1038 kara taşıtı yangını meydana gelmiştir. Bu yangınlar, toplam yangınların yalnızca %7’sini oluştursa da neden oldukları maddi hasar bakımından toplam hasarların %15’ine denk gelmektedir.
Kara taşıtı yangınları başlangıçta araç içerisinde bulunan yangın söndürücüler veya çevredekiler tarafından kontrol altına alınamazsa, araç tamamen yanmaktadır. Bunun temel nedenleri arasında itfaiyenin olay yerine zamanında ulaşamaması, yolların yangın nedeniyle kapanması veya olay yerine 200 metre mesafeye kadar yaklaşabilmesine rağmen aracın bulunduğu noktaya ulaşamaması yer almaktadır.
Taşıt yangınlarında ortaya çıkan zarar miktarı, diğer yangınlara kıyasla çok daha yüksektir. Bunun nedeni, yangının başlangıçta kontrol altına alınamaması ve çoğu durumda aracın tamamen yanmasıdır.
Araç Yangınlarının Nedenleri
Kara taşıtlarının yangın güvenliği; dizayn ve konstrüksiyona, kullanılan malzemelere, aracın bakımına, kullanım şekline ve park edildiği yerin özelliklerine bağlıdır. Araç yangınlarının dağılımı şu şekildedir:
- Motor bölgesi: %59
- Yolcu bölmesi: %35
- Yakıt tankı: %3
- Lastikler ve farlar: %2
Çarpışma sonucu meydana gelen yangınlarda ise dağılım şu şekildedir:
- Motor kısmı: %54
- Yakıt tankı: %33
- Lastikler ve frenler: %4
Yangın Hasarını Etkileyen Faktörler
Taşıtlarda meydana gelen yangınların hasar boyutu birçok faktöre bağlıdır:
- Aracın türü (otomobil, motosiklet, kamyon, otobüs vb.)
- Kullanım şekli (özel araç, ticari araç vb.)
- İklim ve çevre koşulları (sıcak hava, yüksek nem, kirli hava)
- Aracın yaşı
- Bakım durumu (çarpışma hasarları, sızıntılar, lastik ve fren bakımı vb.)
- Yapım malzemesi ve konstrüksiyonu
- Kullanılan yakıt türü (benzin, dizel, LPG vb.)
Özellikle elektrik sistemleri, yangın açısından kritik bir öneme sahiptir. Sigorta ve tesisat kalitesi, akünün yeri ve korunması, akü kabloları, sigortaların uygunluğu ve bujilerin bakımı ihmal edilmemelidir.
Son yıllarda özellikle LPG dönüşümü yapılmış araçlarda yangın riski artmıştır. İstanbul’da yetmiş binden fazla LPG’li araç bulunduğu ve bunların önemli bir kısmının standartlara uygun olmadığı göz önüne alındığında, bu tür yangınların gelecekte daha da artması beklenmektedir.
Araç Yangınlarında Müdahale ve Alınacak Önlemler
Yangına müdahale edebilmek için her araçta mutlaka uygun bir yangın söndürücü bulundurulmalıdır. Sprey tipi yangın söndürücüler etkisizdir; bunun yerine ABC tipi kuru kimyevi tozlu söndürücüler tercih edilmelidir. Önerilen kapasite otomobiller için en az 4 kg, büyük taşıtlar için ise en az 6 kg’dır.
Yangın anında yapılması gerekenler:
- Motoru ve elektrik sistemlerini kapatınız. Böylece kısa devre ve hareketli parçaların riskini ortadan kaldırabilirsiniz.
- Aracı terk ediniz ve yolcuları çıkarınız. Yaralıları araçtan güvenli bir mesafeye taşıyınız. Araç yangınlarında ölümlerin çoğu, yolcuların araç içinde mahsur kalmasından kaynaklanmaktadır.
- İtfaiyeye haber veriniz. Yangın söndürülse bile yasal süreçler ve sigorta işlemleri açısından rapor tutulması önemlidir.
- Kendi güvenliğinizi riske atmadan söndürme çalışmalarına başlayınız.
Yangın söndürme sırasında dikkat edilmesi gerekenler:
- Rüzgarı arkanıza alınız.
- Söndürücüyü alevlere değil, alevin dibine yöneltiniz.
- Yakıt sızıntısı varsa, alev ile sızıntı noktasını ayırmaya çalışınız.
- Söndürücü yoksa kum veya toprak kullanabilirsiniz.
- Çevredeki araçlardan söndürücü talep ediniz.
- Yangın tamamen sönene ve araç iyice soğuyana kadar motoru çalıştırmayınız.